Toename ongevallen met fatbike

Een sterk stijgende trend is ontstaan in het aantal ziekenhuisbezoeken als gevolg van ongevallen met fatbikes.

Dit is vastgesteld door het kenniscentrum voor letselpreventie VeiligheidNL.

Met name het type en de ernst van het letsel dat deze ongevallen tot gevolg hebben baart zorgen, evenals de veelal jonge leeftijd van de slachtoffers.

Fatbike

Je mag met een fatbike op de openbare weg rijden, als deze een motor heeft met een maximaal vermogen van 250 watt en de trapondersteuning niet harder gaat dan 25 km/u.

Soms heeft een fatbike niet de kenmerken van een elektrische fiets. Dit omdat deze een gashendel heeft en er dus niet getrapt hoeft te worden. In dat geval gelden er wel regels waaraan voldaan moet worden. Er is dan namelijk sprake van een motorvoertuig welke te vergelijken is met een scooter of bromfiets. Het gaat dan om de volgende regels:

• rijbewijs;
• verplichte verzekering tegen aansprakelijkheid;
• er geldt een minimumleeftijd;
• kenteken;

Voldoet een fatbike aan de bovenstaande vereisten van een elektrische fiets, dan is het geen motorvoertuig en is er dus ook geen verzekeringsplicht tegen aansprakelijkheid zoals dat voor motorvoertuigen geldt, de WAM-verzekering. Er is dan ook geen helmplicht voor de fatbike.

Verloop

In het jaar 2021 werd voor het eerst een ongeval met een fatbike gemeld in het Letsel Informatie Systeem. Daarna, vanaf 2022, wordt er een toename gezien van 7 ongevallen. In 2023 werden dit 59 meldingen en in de eerste maanden van 2024 werden al 33 ongevallen geregistreerd. Goed om op te merken is dat dit alleen de ongevallen zijn waarbij de fatbiker zelf gewond raakte. In 2023 raakten ook andere weggebruikers gewond bij een ongeval waarbij een fatbike betrokken was. In de eerste maanden van 2024 waren dit al 10 ongevallen.

Tegelijkertijd zijn er de afgelopen jaren ook steeds meer fatbikes verkocht, waardoor het aantal ongevallen automatisch ook stijgt.

Leeftijd

Wat opvalt is dat bij de ongevallen op een fatbike met name jongeren tussen 10 en14 jaar sterk vertegenwoordigd zijn. Het jongste slachtoffer in 2023 was 11 jaar, de oudste 53 jaar. De leeftijd van de slachtoffers is in 2024 tussen de 4 en 61 jaar.

Toedracht

De meeste ongevallen zijn ontstaan zonder dat er sprake was van een botsing met een andere verkeersdeelnemer of object. Dit betreft dan een eenzijdig ongeval (52% in 2023 en 64% in 2024).

Bij één op de drie gevallen is sprake van een botsing met een andere verkeersdeelnemer, vaak een automobilist. In een aantal gevallen wordt er melding gemaakt van een te hoge snelheid (hoger dan 25 km/u).

De maximumsnelheid van fatbikes is 25 km/u, maar wanneer ze opgevoerd worden kunnen ze soms harder dan 45 km/u. Dit kan binnen een aantal jaren leiden tot een verviervoudiging van het aantal letselgevallen onder jonge slachtoffers.

Type letsel

In 2023 werden ongeveer twee op de vijf slachtoffers behandeld voor hoofdletsel. Een derde hiervan betrof hersenletsel, waarvan weer een deel met ernstig hersen/schedelletsel.

Hersenletsel is vaak onomkeerbaar, daarvan genees je bijna niet. Dan te bedenken dat dit gaat om kinderen tussen de 10 en 14 jaar.

Ongeveer een kwart van de slachtoffers had letsel aan de bovenste extremiteiten. Ook in 2024 wordt relatief veel hersenletsel gezien (9 van de 33), waarvan 3 ernstig hersenletsel hadden.

Conclusie

Minimale leeftijd voor het besturen van een fatbike zou volgens deskundigen op 16 jaar moeten worden gezet. Kinderen van die leeftijd mogen op een brommer, dan is er meer risicobesef.

Voorlichting over het dragen van een helm en de noodzaak hiervan is raadzaam.

Van belang om te weten is dat kinderen met een opgevoerde fatbike niet verzekerd zijn. Een opgevoerde fatbike is een illegaal voertuig als hij hogere snelheden kan behalen dan de 25 km/u die is toegestaan. Als je met een opgevoerde fatbike rijdt, ben je niet verzekerd. Ook niet als je toch een verzekering hebt afgesloten. Dus los van het menselijk leed, zou het je weleens heel veel geld kunnen kosten als de verzekering niet uitkeert bij letselschade.